Atatürk Devrimleri
Atatürk askerî bir dahî ve karizmatik bir
lider olmasının yanısıra aynı zamanda büyük bir devrimciydi. O
dönemlerde, Türkiye Cumhuriyetinin çağdaş medeniyetler
seviyesine ulaşabilmesi ve kültürel açıdan gelişmiş toplumların
aktif bir üyesi olabilmesi için modernize edilmesi çok önemli
idi. Atatürk 1924 ile 1938 yılları arasında, insanlarının
kurtuluşları ve hayatta kalabilmeleri için yaşamsal öneme sahip
olan ve Türkiye'yi "Çağdaş uygarlık düzeyine çıkarmak" amacı
güden devrimleri hayata geçirdi. Türk halkı tarafından büyük bir
coşku ile karşılanmış olan bu devrimleri beş başlık altında
toplayabiliriz:
Siyasal Devrimler
-
Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)
-
Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
-
Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)
Toplumsal Devrimler
-
Kadınlara erkeklerle eşit haklar verilmesi
(1926-1934)
Atatürk Devrimleri ile birlikte, yüzyıllar boyunca ihmâl
edilmiş olan Türk kadınına yeni haklar tanınmıştır. Böylece
kabul edilmiş olan medenî kanun gereğince kadınlar da
erkeklere tanınan haklara sahip oldular, resmî görevlere
atanabilme, oy verme ve Millet Meclisine seçilebilme hakkına
sahip oldular. Tek eşlilik ilkesi ve kadınlara tanınan eşit
haklar, Türk toplumuna bir canlılık kazandırdı.
-
Şapka ve kıyafet devrimi (25 Kasım 1925)
Kıyafet devrimi ile birlikte, kadınlar
çarşaf giymekten vazgeçerek, modern kadın elbiseleri giymeye
başladılar. Erkekler ise fes yerine şapka giymeye başladılar.
-
Tekke zâviye ve türbelerin kapatılması (30
Kasım 1925)
-
Soyadı kanunu (21 Haziran 1934)
Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen yasa gereğince
Türkler soyadı aldılar ve Milletin liderine de "Türklerin
Babası" anlamına gelen Atatürk soyadı verildi.
-
Lâkap ve ünvanların kaldırılması (26 Kasım
1934)
-
Uluslararası saat ve takvim (1925) ve
uzunluk ölçülerin kabulü (1931)
Hukuk Devrimi
-
Mecellenin kaldırılması (1924-1937)
-
Türk Medenî Kanunu ve diğer kanunların
çıkarılarak laik hukuk düzenine geçilmesi (1924-1937)
1920 yılında kurulmuş olan yeni Türkiye Devletinin yeni bir
hukuk sistemine ihtiyacı vardı. Atatürk, Şeriat Kanununun
yerine İsviçre Medeni Kanununu getirmiş, o dönemde geçerli
olan ceza yasasının yerine ise İtalyan Ceza Yasasını
getirmiştir. Türk Hukuk Sistemi ise tüm çağdaş gereksinimler
Çerçevesinde modernize edilmiştir.
Eğitim ve Kültür Alanındaki Devrimler
-
Öğretimin birleştirilmesi (3 Mart 1924)
-
Yeni Türk harflerinin kabulü (1 Kasım 1928)
Atatürk'ün gerçekleştirmiş olduğu en önemli devrimlerden biri
Arap alfabesinin kaldırılması ve Latin alfabesinin kabul
edilmesi olmuştur. 3 Kasım 1928 tarihinde, yeni Türk Alfabesi
kabul edilmiştir.
-
Türk Dil ve Tarih Kurumlarının kurulması
(1931-1932)
-
Üniversite öğreniminin düzenlenmesi -
Öğrenimin laikleştirilmesi (31 Mayıs 1933)
19. Yüzyıl başlarına dek, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde
çeşitli eğitim sistemleri uygulanmaktaydı. Atatürk İslami
eğitim veren medrese sisteminin yeni toplumun ihtiyaçlarına
cevap veremeyeceğini gördü. Bu nedenle, batı modellerine
benzeyen yeni bir eğitim sisteminin oluşturulması gerekliydi.
Böylece, mevcut sistem değiştirilerek 1933 yılında bir
üniversite reformu gerçekleştirilmiştir.
-
Güzel sanatlarda yenilikler
Ekonomi Alanında Devrimler
-
Aşârın kaldırılması
-
Çiftçinin özendirilmesi
-
Örnek çiftliklerin kurulması
-
Sanayii Teşvik Kanunu'nun çıkarılarak
sanayi kuruluşlarının kurulması
-
I. ve II. Kalkınma Planları'nın (1933-1937)
uygulamaya konulması, yurdun yeni yollarla donatılması
Atatürk'ün Türk Tarihi ile ilgili Çalışmaları
Kültürel alanda bir tür milliyetçilik
anlamındaki yazı devrimi sonrasında, Atatürk tarih konusuna
ağırlık verdi ve 1931 yılında Türk Tarih Kurumunu kurdu. Burada,
Türkiye Tarihi kapsamlı bir şekilde incelenmekte ve
değerlendirilmektedir.
Diğer Devrimler
1924 Hafta sonu Kanunu, 1926 Borçlar Kanunu
ve Ticaret Kanunu.
|
